• Home
  • Czytelnia
  • Etapy rozwoju i upadku organizacji wg Adizesa cz. 6 Chwile przed upadkiem – oznaki starzenia się organizacji

Etapy rozwoju i upadku organizacji wg Adizesa cz. 6 Chwile przed upadkiem – oznaki starzenia się organizacji

Każda organizacja, nawet ta, która wydaje się zdrowa i pełna energii jest narażona na oznaki zmęczenia i wypalenia. Adizes zauważył aż kilkanaście wskazówek, które świadczą o o tym, że organizacja jest na równi pochyłej. Zbiegają się one z tym co opisał ponad 20 lat później Jim Colins w książce Jak upadają giganci.

Jak pisał Ghandi, to co niszczy, to:

Polityka bez zasad,
uciecha bez sumienia,
bogactwo bez pracy,
wiedza bez charakteru,
handel bez moralości,
nauka bez humanizmu,
wiara bez poświęcenia.

W organizacjach nie jest inaczej. Sprzeniewierzenie się wcześniej wyznawanym wartościom i zasadom przyczynia się do upadku organizacji w największym stopniu. Tak jak w przypadku chorób ludzi, tak w przypadku organizacji, problemy nie pojawiają się gwałtownie i szybko. Raczej powoli i niezauważalnie narastają w czasie. Im szybciej je dostrzegamy, tym mamy większa szansę na ich zatrzymanie. Nie jest to takie proste jak się wydaje, ponieważ organizacja mentalnie jest w fazie rozkwitu, ale realnie w fazie starzenia się. Oznaki starzenia widoczne są najlepiej w kulturze organizacyjnej, między innymi: w unikaniu ryzyka, braku nowych pomysłów na rozwój firmy i jej produktów, utratą kontroli nad realnym zarządzaniem, a przede wszystkim zaczynają się wewnętrzne rozgrywki polityczne…

Firmy rozwijające się a starzejące się:

Oczywiście powyżej wskazane symptomy pojawiają się w późnej fazie rozkwitu i pierwsze z nich są niemal niezauważalne i jak to bywa z pierwszymi objawami choroby, zostają zbagatelizowane. Kiedy zarządzający się orientują, że jest coś nie tak, wielokrotnie było już za późno.

Symptom: Unikanie ryzyka biznesowego, czyli lepsze jest wrogiem dobrego

Podejmowanie ryzyka biznesowego, które wiąże się z niepewnością, koniecznością zmiany, staje się coraz mniej mile widziane w organizacji. Ma ona na tym etapie zbyt wiele do stracenia: silną pozycję, skala działalności jest duża, pozycja wysoka – trudno na tym etapie podjąć decyzję o zmianach. Przykłady takich firm jak Nokia, Kodak, Polaroid, które z globalnych marek, przeistoczyły się w ledwie pamiętane wspomnienie, są tego najlepszym dowodem. Być może firma Apple, która traci swój rozmach, już stoi przed tym wyzwaniem – zobaczymy. Kluczowe jest to, że firma traci wigor i nie emanuje energią. Nie chce już zmieniać świata – chce w nim przetrwać.

Symptom: Spadek ambicji – oczekiwania mniejsze od wyników

Wyznaczane w organizacji cele są łatwe do osiągnięcia. W organizacji nie nagradza się już wyników, ale sam sposób działania. Prowadzi to do patologii, w której nagradzani są Ci którzy najlepiej… kłamią. Pracownicy i managerowie zachowują się tak, jakby się zmówili co do obniżania celów do realizacji w trakcie ich ustalania. Nikt nie chce nikogo skrzywdzić. Doskonale to widać w naciąganiu wskaźników jakości obsługi Klienta, które pośrednio wpływają na sprzedaż, ale bywają dużą częścią wynagrodzenia. Marża nie jest już tak istotna, jak wielkość sprzedaży. Realizacja budżetów jest zazwyczaj na niższych poziomach niż możliwości.

Zapraszamy do lektury fragmentu  książki Budowanie zaangażowania

Symptom: Pojawia się nadmiar gotówki

Jednym z symptomów jest także pojawiający się nadmiar gotówki, który jest symbolem braku realnych inwestycji w przyszłość firmy. Na wcześniejszych etapach, gotówki brakowało lub była inwestowana w przyszłe projekty lub produkty. Ten instynkt samozachowawczy ulega zachwianiu. W tym momencie firmy myślą raczej o przejmowaniu bardziej dynamicznej konkurencji (która jest na etapie dawaj-dawaj, niż poszukiwaniu kreatywnych rozwiązań w swoich szeregach. Zobaczmy co robią firmy takie jak Google, Microsoft, Facebook, czy w Polsce Maspex. To firmy które kupują obiecujące firmy i przejmują ich marki i technologie. Czyżby to był symptom starzenia się?

Symptom: Forma działania staje się ważniejsza od samego działania

Forma ogranicza ruchy. Wiemy jak się zachowywać, ale czy daje nam to gwarancję dobrych działań? Forma daje kontrolę działań, ale czy daje efekty? Takie postępowanie powoduje jednak brak dopływu nowych, być może lepszych sposobów działania. Forma zaczyna być uciążliwa i ograniczać kreatywność do tego stopnia, że osoby twórcze, ale trudne w kontrolowaniu i niesubordynowane, albo same opuszczają organizację, albo są z niej wypychane. Organizacje tracą swoją elastyczność, która jest niezbędna do tego, aby przetrwać we współczesnym świecie. Administratorzy na dobre przejęli władzę w organizacji. Kontrole i procedury zaczynają się mnożyć w organizacji, które zaczynają się zajmować same sobą, a nie klientami. Przestrzegać procedur jest łatwiej niż samodzielnie myśleć. Wyzwania nie są już podejmowane.

Tutaj na chwilę się zatrzymam. Jak widać oznaki spadku efektywności firmy są coraz wyraźniejsze, a to dopiero początek listy siedemnastu symptomów wskazanych przez Adizesa. Warto zastanowić się jak wygląda sytuacja w Twojej organizacji. Być może sytuacja nie jest jeszcze tak zła, ale już niebawem taka się może stać.

W następnym artykule przejdziemy do drugiej części starzenia się organizacji – 6 etap rozwoju firmy.

Ciekawy? Pomożemy pokonać trudności w rozwoju Twojej firmy:
Zapoznaj się z naszą koncepcją doradztwa biznesowego:

Projekty rozwojowe w organizacji

Zrób przegląd firmy:

Przegląd firmy

Maciej Sasin
trener, coach, konsultant rozwoju organizacji

Akademia Rozwoju Kompetencji
Wszelkie prawa zastrzeżone. Przedruk za zgodą autora

lub